ปรับปรุงเนื้อหา 13 พฤศจิกายน 2569
ต้นทุเรียนที่ได้มาตอนฝนใกล้หมด มักทำให้ลังเลว่าจะลงดินเลยหรือเก็บไว้รอฝนปีหน้า ปลายฝนไม่ได้ถูกแนะนำเป็นฤดูปลูกโดยตรง แต่ฤดูปลูกที่แนะนำทั้งหมดผูกไว้กับเรื่องเดียว คือรดน้ำได้สม่ำเสมอหลังปลูกหรือเปล่า1,2 สรุปง่ายๆ คือปลูกตอนนี้ได้ก็ต่อเมื่อน้ำพร้อมจนถึงฝนรอบหน้า ถ้ายังไม่พร้อมก็รอต้นฤดูฝน
ปลูกทุเรียนเดือนไหนดี
ถ้าจัดระบบให้น้ำได้มีประสิทธิภาพ ดูแลให้น้ำต้นได้สม่ำเสมอช่วงหลังปลูก ควรปลูกตั้งแต่เดือนมีนาคม–เมษายน แต่ถ้าจัดระบบน้ำไม่ทันหรือยังดูแลเรื่องน้ำไม่ได้ ควรปลูกต้นฤดูฝน1
บางแหล่งวางเงื่อนไขไว้แบบเดียวกัน ต่างกันแค่ระบุช่วงว่า “ตั้งแต่ปลายเดือนเมษายน”2 เลยพอสรุปรวมได้ว่า ถ้าน้ำพร้อม ช่วงปลูกที่แนะนำคือราวมีนาคมถึงปลายเมษายน ถ้าน้ำยังไม่พร้อมก็รอต้นฤดูฝน1,2
ปลายฝนไม่ได้อยู่ในคำแนะนำโดยตรง แต่พอเงื่อนไขทั้งหมดผูกอยู่กับการดูแลน้ำได้สม่ำเสมอหลังปลูก ก็แปลว่าปลูกปลายฝนได้ถ้าน้ำพร้อม ซึ่งก่อนจะคิดเรื่องเดือน ข้อแรกสุดคือพื้นที่ต้องมีแหล่งน้ำจืดเพียงพอตลอดทั้งปี1,2 ภาพรวมทั้งหมดดูต่อได้ที่ ฤดูปลูกและวิธีปลูกทุเรียน
ปลายฝนของแต่ละภาคไม่พร้อมกัน
ช่วงฝนลดของแต่ละพื้นที่ไม่ตรงกัน โดยเฉพาะภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยอาจยังมีฝนหนักขณะที่พื้นที่อื่นเริ่มแห้ง ให้ใช้ประวัติฝนในสวนและ ประกาศกรมอุตุนิยมวิทยาล่าสุด ประกอบการเลือกวันปลูก
ภาคตะวันออก ภาคเหนือ และอีสาน
เมื่อฝนเริ่มลด ต้นที่ลงใหม่ต้องพึ่งระบบให้น้ำมากขึ้น สำรวจปริมาณน้ำสำรองให้เพียงพอตลอดช่วงแล้ง และตรวจอุปกรณ์ว่าจ่ายน้ำถึงทุกต้นก่อนเริ่มปลูก
ภาคใต้ฝั่งตะวันออก
ถ้าพื้นที่ยังมีฝนหนัก ให้ตรวจทางระบายน้ำก่อนปลูก หลุมที่ยังมีน้ำขังไม่เหมาะกับการลงต้นใหม่ ต้องแก้ระดับจุดปลูกและทางน้ำให้พร้อมก่อน
ปลูกทุเรียนหน้าแล้งได้ไหม: เช็กก่อนว่าจะปลูกตอนนี้หรือรอ
ได้ ถ้าข้อแรกในเช็กลิสต์ด้านล่างผ่าน แต่ถ้าข้อแรกยังไม่ผ่าน ทางที่แนะนำคือรอปลูกต้นฤดูฝน1 ข้อที่เหลือเป็นของที่ต้องพร้อมก่อนวันปลูก ไม่ใช่ค่อยหามาเติมทีหลัง
- แหล่งน้ำ: มีน้ำจืดพอใช้ตลอดทั้งปี1,2 และมีที่เก็บน้ำไว้ใช้ช่วงแล้ง เพราะสระเก็บน้ำเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการปลูกทุเรียน4
- ระบบให้น้ำ: วางให้ถึงทุกต้นเสร็จก่อนปลูก ไม่ใช่ปลูกไปก่อนแล้วค่อยเดินท่อตามทีหลัง1,2
- ต้นกล้า: ต้นเล็ก ระบบรากดี ไม่ขดงอ ใบยอดคู่สุดท้ายแก่ ถ้าเป็นต้นใหญ่ต้องตัดแต่งรากที่ขดงอทั้งก้นถุงและด้านข้างก่อนปลูก แล้วพรางแสงหลังปลูก2
- วัสดุพร้อมก่อนวันปลูก: วัสดุคลุมดินที่มาจากแหล่งไม่มีโรคสะสม4 และวัสดุทำร่มเงา1
- จุดปลูกไม่มีน้ำขัง: ข้อนี้สำคัญมากกับสวนภาคใต้ฝั่งตะวันออกช่วงนี้
ในเช็กลิสต์ไม่มีตัวเลขปริมาณน้ำต่อต้น เพราะตัวเลขที่มีอยู่เป็นของต้นที่ให้ผลแล้ว เอามาใช้กับต้นปลูกใหม่ไม่ได้ หลักสำหรับต้นเล็กคือรดให้ดินชื้นอยู่เสมอ
วันปลูกและช่วงแรกหลังปลูก
งานวันปลูกมีไม่กี่อย่าง แต่ต้องทำให้ครบในวันเดียว หลังวางต้นลงหลุมแล้วให้
- กดดินรอบโคนให้แน่น
- คลุมโคนเพื่อเก็บความชื้น
- รดน้ำให้ชุ่ม
- ปักไม้หลักแล้วผูกเชือกกันลมโยก
- ทำร่มเงาให้ทันที
และอย่ากลบดินสูงจนถึงรอยเสียบยอดหรือรอยทาบ1 ขั้นตอนเต็มตั้งแต่ขุดหลุมจนวางต้นอยู่ใน ขั้นตอนปลูกทุเรียนทีละขั้น
หลังปลูกแล้วให้เดินดูหลุมบ่อยๆ ถ้าดินยุบตัวเป็นแอ่งจนมีน้ำขังต้องพูนดินเพิ่ม แต่ถ้าฝนทิ้งช่วงก็ต้องรดน้ำให้ดินมีความชื้นอยู่เสมอ1 ซึ่งตรงนั้นแหละที่ปลายฝนต่างจากช่วงอื่น เพราะฝนที่ตกห่างๆ ทำให้เจอได้ทั้งสองแบบในเดือนเดียวกัน ต้นเดือนหลุมยังแฉะ พอปลายเดือนดินกลับแห้ง
ให้น้ำต้นปลูกใหม่จนผ่านหน้าแล้ง
ต้นที่ปลูกปลายฝนต้องได้น้ำต่อเนื่องยาวไปจนพ้นแล้ง หลักการให้น้ำไม่ได้หยุดอยู่ที่ช่วงหลังปลูก แต่ให้รดน้ำสม่ำเสมอต่อไปในปีต่อๆ ไปด้วย2 สำหรับต้นปลายฝน ก็แปลว่าการรดตอนฝนทิ้งช่วงจะต่อยาวกลายเป็นการรดตลอดหน้าแล้ง
คำว่าฝนทิ้งช่วง หมายถึงช่วงฤดูฝนที่ฝนตกไม่ถึง 1 มิลลิเมตรติดต่อกันเกิน 15 วัน4 ปลายฝนเข้าเงื่อนไขนี้ได้ง่าย เห็นฟ้าครึ้มหรือมีฝนปรอยๆ บ้าง ก็อย่าเพิ่งนับว่าต้นเล็กได้น้ำพอแล้ว
มีงานทดลองที่ช่วยให้เห็นภาพว่าต้นกล้าทนขาดน้ำได้แค่ไหน โดยใช้ต้นกล้าหมอนทองอายุ 1 ปีปลูกในกระถางดินเผา พอหยุดให้น้ำ ใบเริ่มเป็นลอนในวันที่ 4 เริ่มม้วนในวันที่ 7 ม้วนรุนแรงที่สุดวันที่ 10 และหลุดร่วงในวันที่ 13 ข้อแนะนำจากการทดลองจึงเป็นไม่ให้ต้นกล้าขาดน้ำเกิน 7 วัน และให้น้ำทันทีเมื่อใบเริ่มม้วน5
ผลทดลองในกระถางเป็นข้อเตือนให้ติดตามต้นเล็กใกล้ชิด ไม่ใช่ระยะเวลาที่รอได้อย่างปลอดภัย หากใบเริ่มลู่หรือม้วน ให้ตรวจความชื้นทั้งตุ้มดินและดินรอบต้นก่อน ถ้าแห้งจึงให้น้ำ แต่ถ้าดินแฉะให้ประเมินการระบายน้ำและราก ไม่เพิ่มน้ำจากอาการใบเพียงอย่างเดียว
คลุมโคนทุเรียนใช้อะไร
ช่วงฤดูแล้งใช้วัสดุคลุมดินอย่างฟางข้าวหรือหญ้าแห้งเพื่อรักษาความชื้นในดิน1 ใบไม้หรือหญ้าแห้งที่คลุมไว้จะค่อยๆ ผุเป็นอินทรียวัตถุ ช่วยให้ดินร่วน อุ้มน้ำได้ดีขึ้น และลดการระเหยของน้ำ4
วิธีคลุมสำคัญพอๆ กับวัสดุ หลักมีอยู่ 3 ข้อ
- คลุมให้เว้นห่างจากโคนต้นออกไปจนถึงแนวรัศมีทรงพุ่ม ให้โคนโปร่ง แดดส่องถึง ไม่เป็นที่อาศัยของแมลงหรือเชื้อก่อโรคทางดิน
- ใช้วัสดุที่มาจากแหล่งที่ไม่มีโรคสะสม
- เมื่อดินมีความชื้นปกติแล้ว ให้เอาวัสดุที่คลุมโคนออก เพื่อป้องกันโรครากเน่าโคนเน่า4
ฟังดูเหมือนขัดกับขั้นตอนวันปลูกที่ให้คลุมโคน1,2 แต่สองเรื่องนี้ไปด้วยกันได้ วันปลูกคลุมเพื่อเก็บความชื้นให้ต้นที่เพิ่งลงดิน ส่วนหลักเว้นโคนมีไว้กันโคนอับชื้น สรุปง่ายๆ คือคลุมรอบหลุมออกไปถึงแนวทรงพุ่ม แต่เว้นช่วงที่ชิดลำต้นไว้ให้โปร่ง

งานทดลองในกระถางชุดเดียวกับหัวข้อก่อนหน้าก็พบว่า การคลุมดินรักษาความชื้นในดินได้ดีกว่าไม่คลุมอย่างชัดเจนในวันที่ 7, 10 และ 13 หลังขาดน้ำ5
ถ้าโคนต้นเริ่มมีอาการผิดปกติช่วงฝนท้ายฤดู อ่านต่อได้ที่ ทุเรียนรากเน่าโคนเน่าช่วงปลายฝน
ทุเรียนปลูกใหม่ต้องพรางแสงกี่เปอร์เซ็นต์ เอาออกเมื่อไร
ตัวเลขที่มีอยู่ผูกกับการปลูกไม้โตเร็วระหว่างแถว เช่น กล้วย ทองหลาง ให้ทรงพุ่มพรางแสงทุเรียนได้ประมาณ 30–40% และให้ปลดวัสดุพรางแสงออกเมื่อต้นตั้งตัวดีแล้ว2 ไม่มีการกำหนดเป็นจำนวนวันหรือเดือน จังหวะปลดจึงต้องดูจากตัวต้นเป็นหลัก
ที่ต้องพรางก็เพราะแดดจัดช่วงฤดูแล้งทำให้ทุเรียนใบไหม้ได้1 การพรางแสงช่วยลดอาการใบไหม้และลดการสูญเสียความชื้นของต้นกล้า6 ช่วงแล้งต้นเล็กจึงควรได้ทั้งวัสดุคลุมดินและวัสดุพรางแสงไปพร้อมกัน4 ทุเรียนชอบอากาศร้อนชื้น ราว 25–30 °C ความชื้นสัมพัทธ์ราว 75–85% พื้นที่แห้งแล้ง แดดจัด ลมแรง มักเจอปัญหาใบไหม้หรือใบร่วง2
วิธีทำร่มเงาที่ใช้กันได้มี 3 แบบ
- ใช้ทางมะพร้าวปักเป็นกระโจมคร่อมต้น
- ใช้ตาข่ายพรางแสงเย็บเป็นถุงเปิดหัวท้าย ครอบลงบนเสาไม้ที่ปักเป็นมุม 4 ด้านรอบต้น ช่วยกันแสงด้านข้างได้ด้วย
- ปลูกไม้โตเร็วระหว่างแถว ซึ่งกล้วยช่วยทั้งให้ร่มเงาและเพิ่มความชื้นในสวน โดยเฉพาะช่วงแล้งที่อากาศแห้งแดดจัด2

ตัวเลข 30–40% เป็นร่มเงาจากไม้ที่ปลูกแซม ไม่ใช่ค่าสำหรับเลือกตาข่าย ซึ่งยังไม่มีตัวเลขระบุไว้

ถ้ายังไม่พร้อมเรื่องน้ำ: ใช้ช่วงรอเตรียมน้ำและดิน
รอไม่ได้แปลว่าเสียเวลา ถ้าน้ำยังไม่พร้อม ทางเลือกที่แนะนำคือปลูกต้นฤดูฝน1 และช่วงก่อนถึงตอนนั้นก็เป็นจังหวะเตรียมแหล่งน้ำกับวางระบบน้ำให้เสร็จ4 เรื่องวางผังแปลงกับระบบน้ำดูต่อได้ที่ การจัดสวนทุเรียน
เตรียมดินให้ร่วนและอุ้มน้ำ
ดินที่อุ้มน้ำได้ดีช่วยให้ความชื้นอยู่ในเขตรากได้นานขึ้น ให้ใส่ปุ๋ยคอกหรือสารกรดฮิวมิกเพื่อให้ดินอุ้มน้ำได้มากขึ้น ส่วนดินเนื้อหยาบอุ้มน้ำได้ไม่ดี จึงต้องให้น้ำบ่อยกว่า4 ขั้นตอนเตรียมหลุมแบบเต็มอยู่ในคู่มือปลูกทุเรียนที่ลิงก์ไว้ด้านบน
ขั้นต่อไป
ถ้าน้ำพร้อม ก็ไล่เช็กลิสต์แล้วลงมือได้เลย ถ้ายังไม่พร้อม ก็ใช้ช่วงนี้เตรียมน้ำกับดินไว้รอต้นฤดูฝน ภาพรวมตั้งแต่เตรียมดินจนดูแลต้นหลังปลูกอยู่ใน ฤดูปลูกและวิธีปลูกทุเรียน และเรื่องอื่นๆ อ่านต่อได้ที่ สาระเรื่องทุเรียน
ปลูกตามน้ำ ไม่ใช่ตามปฏิทิน
มีคำถามเรื่องดินก่อนปลูก ทักไลน์ ติดต่อทีม Pluto หรือโทร 061-447-4464
คำถามที่พบบ่อย
ปลูกทุเรียนหน้าฝนดีไหม?
ต้นฤดูฝนเป็นช่วงที่แนะนำสำหรับสวนที่ยังไม่มีระบบน้ำ แต่ถ้ามีฝนตกหนักหลังปลูกต้องทำทางระบายน้ำ1 พื้นที่ฝนตกชุกและระบายน้ำไม่ดี การปลูกแบบนั่งแท่นหรือยกโคกช่วยให้น้ำไม่ท่วมขังโคนต้น แต่ต้องวางระบบน้ำให้ดีก่อนปลูก2
ใช้ระบบน้ำหยดกับสวนทุเรียนได้ไหม?
น้ำหยดอาจไม่เหมาะกับไม้ผลอย่างทุเรียนมากนัก เพราะทุเรียนต้องการพื้นที่วงเปียกมากกว่า 60% ในเขตราก ระบบที่แนะนำคือมินิสปริงเกลอร์ที่ใช้หัวจ่ายน้ำอัตราต่ำ4
ใช้ยาฆ่าหญ้ารอบต้นทุเรียนที่เพิ่งปลูกได้ไหม?
ควรเลี่ยง ช่วงที่ต้นยังเล็กให้ควบคุมวัชพืชด้วยแรงงาน ขุด ถาก ถอน ตัด เพราะละอองสารเคมีอาจทำลายต้นทุเรียน1
แกะพลาสติกที่พันรอยเสียบยอดออกเมื่อไร?
ประมาณ 1–2 เดือนหลังปลูก2
ต้นที่ปลูกแล้วตายต้องทำอย่างไร?
ตรวจสาเหตุต้นเดิมตายก่อน โดยเฉพาะโรคในดินและน้ำขัง แก้จุดปลูกและใช้ต้นพันธุ์แข็งแรงก่อนปลูกซ่อม เพื่อไม่ให้ต้นใหม่เจอปัญหาเดิม
แหล่งอ้างอิง
(เข้าถึงทุกแหล่งเมื่อ 31 ต.ค. 2569)
- กรมส่งเสริมการเกษตร, คำแนะนำที่ 17 การปลูกทุเรียน (เผยแพร่ทางอิเล็กทรอนิกส์โดยสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์) สำเนา Internet Archive https://web.archive.org/web/20240228160225/http://eto.ku.ac.th/neweto/e-book/plant/tree_fruit/fruit9.pdf
- กรมวิชาการเกษตร, การปลูกทุเรียน (2563) หน้า 14–18 https://www.doa.go.th/share/attachment.php?aid=2973
- กรมอุตุนิยมวิทยา, ประกาศกรมอุตุนิยมวิทยา เรื่อง การเริ่มต้นฤดูฝนของประเทศไทย พ.ศ. 2569 (14 พ.ค. 2569) https://ubonmet.tmd.go.th/files/News/Advisory/Rain_advisory.pdf
- กรมวิชาการเกษตร สถาบันวิจัยพืชสวน, การจัดการการผลิตทุเรียนเพื่อรองรับภัยธรรมชาติ (2567) https://www.doa.go.th/hort/wp-content/uploads/2024/11/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%97%E0%B8%B8%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%A0%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B4.pdf
- วิมลฉัตร สมนิยาม และ พัฒนา สมนิยาม (2569). ผลของการคลุมดิน การใช้สารเพิ่มความชื้นพอลิเมอร์ และการพ่นดินขาวเกาลิน ต่อความทนแล้งของต้นกล้าทุเรียนหมอนทอง. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร 43(1): 55–69. https://doi.org/10.14456/jare-mju.2026.5
- ไทยรัฐออนไลน์, 10 วิธีปลูกทุเรียนแบบง่ายๆ (7 มิ.ย. 2566) https://www.thairath.co.th/lifestyle/home/garden/2700043