ปรับปรุงเนื้อหา 13 พฤศจิกายน 2569
ดูแลทุเรียนปลูกใหม่ปีแรกให้เน้นน้ำที่พอดี ร่มเงาช่วงตั้งตัว ไม้หลัก และทางระบายน้ำ ตรวจความชื้นและอาการต้นก่อนให้น้ำหรือปุ๋ยแต่ละครั้ง ปฏิทินเป็นเพียงแนววางงาน ต้องปรับตามฝน ชนิดดิน ความสมบูรณ์ของราก และการแตกใบ
ทำไมปีแรกถึงสำคัญ
หลายสวนลงต้นเสร็จก็โล่งใจ เพราะคิดว่างานหนักจบไปแล้ว แต่ต้นที่เพิ่งลงดินยังมีรากแค่ในวงเล็กๆ รอบหลุม รากทุเรียนอยู่ค่อนข้างตื้นใกล้ผิวดิน ถ้าโดนถากหรือกระทบกระเทือนบ่อย ต้นจะชะงักและเสี่ยงโรครากเน่าโคนเน่าง่ายขึ้น2 อีกเรื่องคือลม ต้นที่ถูกลมพัดจนโยกคลอนมีโอกาสตายสูง เพราะระบบรากเสียหาย3
งานปีแรกเกือบทั้งหมดเลยวนอยู่ที่เรื่องเดียว คือให้รากได้ตั้งตัวโดยไม่ถูกรบกวน ส่วนขั้นตอนก่อนหน้า ตั้งแต่เตรียมดินจนลงหลุม ดูได้ที่ วิธีปลูกทุเรียน
วันปลูกถึงเดือนแรก: ไม้หลัก คลุมโคน ร่มเงา
ปักไม้หลักกันต้นโยก
ลงหลุมเสร็จให้ปักไม้หลักข้างต้น แล้วผูกเชือกยึดไว้กันลมพัดโยก1 ที่ต้องทำตั้งแต่วันแรกก็เพราะเหตุผลเดียวกับข้างบน ต้นที่โยกคลอนบ่อย รากจะเสียหายก่อนที่ต้นจะทันตั้งตัว3
คลุมโคนให้ถูก
วันปลูกให้หาวัสดุคลุมโคนเพื่อเก็บความชื้น แล้วรดน้ำให้ชุ่ม1 ส่วนรายละเอียดที่ต้องระวังคือ ให้คลุมดิน “ห่างจากโคนต้นทุเรียนจนถึงแนวรัศมีทรงพุ่ม” ให้โคนโปร่ง แสงแดดส่องถึง ไม่เป็นที่อาศัยของแมลงหรือเชื้อก่อโรคทางดิน วัสดุคลุมต้องมาจากแหล่งที่ไม่มีการสะสมของโรค และเมื่อดินมีความชื้นปกติแล้วให้นำวัสดุที่คลุมโคนออก3
สองข้อนี้ไม่ได้ขัดกัน คลุมเพื่อเก็บความชื้นได้ แต่ต้องเว้นโคนไว้ ไม่กองวัสดุชิดลำต้น เพราะโคนที่อับชื้นอยู่ตลอดเป็นจุดเสี่ยงของโรครากเน่าโคนเน่า และพอดินกลับมาชื้นปกติแล้วก็นำวัสดุที่คลุมโคนออก3 สรุปง่ายๆ คือคลุมเป็นวงรอบต้น ไม่ใช่กองเป็นเนินที่โคน

ทำร่มเงา
ต้นที่เพิ่งปลูกให้ทำร่มเงาด้วยทางมะพร้าว ทางจาก แผงหญ้าคา ทางระกำ หรือตาข่ายพรางแสง พอต้นตั้งตัวดีแล้วค่อยปลดออก หรือจะปลูกไม้ให้ร่มเงาอย่างกล้วยไว้ก็ได้1 ถ้ามองยาวกว่านั้น การปลูกไม้โตเร็วระหว่างแถว เช่น กล้วย ทองหลาง จะช่วยพรางแสงได้ประมาณ 30–40%1 ส่วนต้นเล็กควรใช้วัสดุพรางแสงร่วมกับการคลุมดินไปพร้อมกัน3 วิธีวางแถวไม้แซมดูเพิ่มได้ที่ การจัดสวนทุเรียน
น้ำเดือนแรก
ช่วงหลังปลูกมักตรงกับฤดูฝน ถ้าฝนตกหนักให้ทำทางระบายน้ำ ถ้าดินในหลุมยุบเป็นแอ่งจนมีน้ำขังก็ต้องพูนดินเพิ่ม แต่ถ้าฝนทิ้งช่วงให้รดน้ำให้ดินชื้นอยู่เสมอ1 เป้าหมายคือดินชื้นสม่ำเสมอ ไม่แฉะ ส่วนจะให้น้ำมากแค่ไหนตอนเข้าหน้าแล้ง มีสูตรคิดไว้ในหัวข้อน้ำช่วงแล้งด้านล่าง
ปฏิทินงานปีแรก
ตารางนี้ยกตัวอย่างปฏิทินจากคู่มือ ไม่ใช่คำสั่งให้ใส่ปุ๋ยตามเดือนโดยไม่ดูต้น ปริมาณวัสดุแต่ละชนิดต้องประเมินจากดินและฉลาก โดยเฉพาะต้นที่ยังไม่ตั้งตัวหรือรากมีปัญหา
| ช่วง (ประมาณ) | งาน | อ้างอิง |
|---|---|---|
| วันปลูก | ปักไม้หลัก คลุมโคน รดน้ำ ทำร่มเงา | 1 |
| ประมาณเดือนที่ 1 | ทำโคนพร้อมใส่ปุ๋ยคอก 5 กก./ต้น (ครั้งที่ 1) และตรวจหลุมยุบหรือน้ำขัง | 1,2 |
| ประมาณเดือนที่ 1–2 | แกะพลาสติกที่พันรอยเสียบยอดหรือรอยทาบ | 1 |
| ประมาณเดือนที่ 3 และ 5 | ทำโคนพร้อมใส่ปุ๋ยคอก 5 กก./ต้น (ครั้งที่ 2–3) | 1,2 |
| ประมาณเดือนที่ 7 | ทำโคนพร้อมใส่ปุ๋ยคอก 5 กก./ต้น ร่วมกับปุ๋ยเคมี (ครั้งที่ 4) | 1,2 |
| ตลอดปี | ดินชื้นไม่แฉะ เฝ้าระวังช่วงแตกใบอ่อน ระวังรากเน่าช่วงฝน หลีกเลี่ยงตัดแต่งหนัก แต่ตรวจและจัดการกิ่งเสียหายตามความจำเป็น เลี่ยงสารเคมีกำจัดวัชพืช | 1 |
ทำโคนต้นเล็กอย่างไรไม่ให้รากเจ็บ
การทำโคนคือกำจัดวัชพืชใต้ทรงพุ่ม แล้วถากดินจากรอบนอกทรงพุ่มมาพูนกลบใต้ทรงพุ่ม ให้ดินลาดเอียงออกจากต้น ข้อสำคัญคือหลีกเลี่ยงการถากดินชิดโคน เพราะรากทุเรียนอยู่ตื้น ถากโดนเมื่อไรต้นจะชะงักและเสี่ยงรากเน่าโคนเน่า2 ทำไปทุกรอบ เนินดินจะค่อยๆ เป็นรูปหลังเต่า แล้วขยายออกตามทรงพุ่มที่กว้างขึ้น1

ปุ๋ยคอกปีแรกทำพร้อมการทำโคน รวม 4 ครั้งแบบเดือนเว้นเดือน ครั้งแรกประมาณ 1 เดือนหลังปลูก ครั้งละ 5 กก./ต้น แล้วทำซ้ำประมาณเดือนที่ 3, 5 และ 7 ซึ่งครั้งที่ 4 ใส่ร่วมกับปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 หรือ 16-16-16 ประมาณ 150–200 กรัม/ต้น1,2 ตัวเลข 5 กก./ต้นในปีแรกตรงกับคำแนะนำสำหรับดินทราย (กลุ่มชุดดินที่ 42 ดินทรายจัด) ที่ให้ทุเรียนอายุ 1 ปีใส่ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกอัตรา 5 กก./ต้น แต่คำแนะนำนั้นไม่ได้บอกว่าแบ่งใส่กี่ครั้ง4
ปุ๋ยคอกที่ใช้ต้องเป็นปุ๋ยคอกเก่าหรือหมักแล้ว เพราะมูลสัตว์สดที่ยังไม่หมักอาจมีเมล็ดวัชพืช เชื้อโรค ไข่แมลง และเกิดความร้อนขณะย่อยสลาย5 ยิ่งเป็นต้นเล็กที่รากอยู่ใกล้ผิวดิน ก็ยิ่งต้องเลือกให้ดี
Pluto S1 เป็นวัสดุปรับปรุงดิน ไม่ใช่ปุ๋ยหรือฮอร์โมน ไม่ใช้ตอนที่ยังมีน้ำขัง
น้ำช่วงแล้งแรกของต้นปลูกใหม่
ต้นที่ลงดินช่วงฝน ปีแรกก็ต้องผ่านหน้าแล้งรอบแรก ช่วงนี้ให้ใช้วัสดุคลุมดิน เช่น ฟางข้าว หญ้าแห้ง เพื่อเก็บความชื้น และทำร่มเงาเพื่อป้องกันต้นทุเรียนใบไหม้1 การคลุมยังต้องเว้นโคนเหมือนที่เล่าไว้ในหัวข้อวันปลูก3
เรื่องการขาดน้ำ มีการทดลองกับต้นกล้าหมอนทองอายุ 1 ปีในกระถาง พบว่าการคลุมดินเก็บความชื้นได้ดีกว่าไม่คลุมอย่างชัดเจนในวันที่ 7, 10 และ 13 หลังขาดน้ำ ใบเริ่มเป็นลอนในวันที่ 4 ข้อแนะนำจากการทดลองนี้คือไม่ควรปล่อยต้นกล้าขาดน้ำเกิน 7 วัน6 แต่ต้องจำไว้ว่าเป็นผลในกระถาง ต้นที่ลงดินในแปลงจริงอาจไม่เหมือนกันทุกอย่าง
ให้น้ำเท่าไร
สูตรคิดน้ำสำหรับต้นเล็กเป็นแบบนี้ “ความต้องการน้ำของทุเรียนต้นเล็ก ประมาณ 0.6 เท่าของค่าอัตราการระเหยน้ำ (มิลลิเมตรต่อวัน) คูณด้วยพื้นที่ใต้ทรงพุ่ม เช่น ในภาคตะวันออก เมื่ออัตราการระเหยน้ำวันละ 3.8 – 5.7 มิลลิเมตร มีพื้นที่ใต้ทรงพุ่ม 1 ตารางเมตร เท่ากับการให้น้ำ วันละ 2.3 – 3.4 ลิตรต่อต้น”7 สูตรกับตัวเลขชุดนี้ยังใช้แบบเดียวกันในข่าวปี 25668
ตัวเลข 2.3–3.4 ลิตร เป็นแค่ตัวอย่างของภาคตะวันออก ที่พื้นที่ใต้ทรงพุ่ม 1 ตารางเมตร เพราะค่าอัตราการระเหยน้ำ “มีค่าแตกต่างกันในแต่พื้นที่และขึ้นกับฤดูกาล”7 และพอทรงพุ่มกว้างขึ้น พื้นที่ใต้ทรงพุ่มที่เอามาคูณก็เปลี่ยนตาม เลยไม่ควรจำเป็นตัวเลขรดน้ำตายตัว ใช้สูตรเป็นกรอบคิด แล้วเช็กความชื้นดินรอบต้นควบคู่ไปด้วยทุกครั้ง
พืชปุ๋ยสดแซมช่วงปีแรก
ช่วงปีแรกยังปลูกพืชปุ๋ยสดแซมได้ ตัวอย่างจากแปลงทุเรียนหมอนทองที่ตราดคือ “ปลูกพืชปุ๋ยสดแซมระหว่างแถวไม้ผลในช่วงปีแรกๆ เช่น ถั่วเขียว อัตรา 6 กิโลกรัมต่อไร่ ถั่วเหลืองและถั่วพุ่ม อัตรา 8 กิโลกรัมต่อไร่ ถั่วพร้า อัตรา 10 กิโลกรัมต่อไร่ (เลือกปลูกชนิดใดชนิดหนึ่ง)” เมื่อครบอายุ 50 วันหรือออกดอก ให้ตัดมาคลุมดินหรือสับกลบเพื่อเพิ่มอินทรียวัตถุ5 ถ้าเอามาคลุมดินรอบต้นทุเรียน ก็ยังต้องเว้นโคนไว้เหมือนเดิม3
สิ่งที่ห้ามทำในปีแรก
- ไม่ตัดแต่งหนักขณะต้นกำลังตั้งตัว แต่กิ่งหัก กิ่งเป็นโรค หรือปัญหาโครงสร้างควรให้ผู้ชำนาญประเมินและจัดการตามความจำเป็น ไม่ปล่อยความเสียหายไว้เพียงเพราะยังไม่ครบอายุ
- ไม่ใช้สารเคมีกำจัดวัชพืชใกล้ต้นเล็ก แนวทางคือ “ควบคุมวัชพืชโดยการปลูกพืชคลุมดินและอาจจะกำจัดโดยใช้แรงงานขุด ถาก ถอน ตัด พยายามหลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีเพราะต้นทุเรียนยังเล็กอยู่ละอองสารเคมีอาจจะไปทำลายต้นทุเรียนทำให้ชะงักการเจริญเติบโตหรือตายได้”1
- ไม่ถากดินชิดโคน เพราะรากอยู่ตื้น2
- ไม่กองวัสดุคลุมชิดโคน ให้เว้นจากโคนออกไปถึงแนวทรงพุ่ม3
- ไม่ปล่อยให้หลุมเป็นแอ่งน้ำขัง “ถ้ามีฝนตกหนักควรทำทางระบายน้ำ…ถ้าดินยุบตัวเป็นแอ่งมีน้ำขังต้องพูนดินเพิ่ม”1
เฝ้าระวังอะไร และต้นตายต้องทำอย่างไร
ช่วงแตกใบอ่อนให้สำรวจโรคและแมลง ส่วนช่วงฝนให้ตรวจน้ำขังและอาการรากเน่า หากต้นตายให้หาสาเหตุและแก้จุดปลูกก่อนปลูกซ่อม เพื่อไม่ให้ต้นใหม่เจอปัญหาเดิม
ต้นปลูกใหม่ที่ใบเหลือง ใบร่วง หรือยอดแห้ง มีสาเหตุได้หลายทาง ก่อนจะโทษปุ๋ยหรือพ่นอะไรที่ยอด ให้ดูราก ดิน และน้ำก่อน อาการหนึ่งที่ต้องแยกให้ออกคืออาการของโรครากเน่าโคนเน่า “อาการที่ราก เริ่มแรกจะเห็นใบที่ปลายกิ่งมีสีซีดไม่เป็นมันเงา เหี่ยวลู่ลง ต่อมาใบจะเหลืองและหลุดร่วง หากขุดดูราก พบรากฝอยมีลักษณะเปลือกล่อน และเปื่อยยุ่ยเป็นสีน้ำตาล”9 คำอธิบายนี้เป็นคำเตือนทั่วไป ไม่ได้พูดถึงต้นปลูกใหม่โดยตรง จึงใช้เป็นจุดเช็ก ไม่ใช่คำวินิจฉัย
ภาพรวมทั้งหมดตั้งแต่เลือกพื้นที่จนต้นติดผล อ่านต่อได้ที่ วิธีปลูกทุเรียน
ปีแรกไม่ต้องเร่งให้ทุเรียนโต แค่อย่าให้รากถูกรบกวน
คำถามที่พบบ่อย
ทุเรียนปลูกใหม่ต้องรดน้ำทุกวันไหม?
ไม่มีความถี่ตายตัว ให้ดูความชื้นของดินเป็นหลัก ถ้าฝนทิ้งช่วงให้รดให้ดินชื้นอยู่เสมอ ถ้าฝนตกหนักให้ทำทางระบายน้ำ1 ส่วนปริมาณ ใช้สูตร 0.6 เท่าของค่าอัตราการระเหยน้ำคูณพื้นที่ใต้ทรงพุ่ม ในหัวข้อน้ำช่วงแล้งด้านบน7
ปลูกแล้วกี่วันจึงใส่ปุ๋ยครั้งแรก?
ทำโคนและใส่ปุ๋ยคอกครั้งแรกประมาณ 1 เดือนหลังปลูก2
ต้องปลดร่มเงาเมื่อไร?
ปลดเมื่อต้นตั้งตัวดีแล้ว หรือให้ไม้ร่มเงาอย่างกล้วยทำหน้าที่แทน1
ปลูกแล้วกี่วันแตกใบอ่อน?
เวลาแตกใบต่างกันตามต้นพันธุ์ ความสมบูรณ์ของราก แสง น้ำ และสภาพอากาศ ไม่มีจำนวนเดือนที่รับรองได้กับทุกสวน ให้ติดตามการตั้งตัวและอาการต้นแทนการเร่งปุ๋ยเพื่อให้ทันกำหนด
คลุมดินห่างโคนกี่เซนติเมตร?
ยังไม่มีตัวเลขเป็นเซนติเมตรระบุไว้ หลักคือคลุมดินให้ห่างจากโคนต้นทุเรียนจนถึงแนวรัศมีทรงพุ่ม ให้โคนโปร่ง แสงแดดส่องถึง3
อยากถามเรื่องดินและการดูแลต้นทุเรียนปลูกใหม่ ทักไลน์ ติดต่อทีม Pluto หรือโทร 061-447-4464
แหล่งอ้างอิง
(เข้าถึงทุกแหล่งเมื่อ 2 พ.ย. 2569)
- กรมวิชาการเกษตร สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8, การปลูกทุเรียน (บทที่ 3 ใน การผลิตทุเรียนภาคใต้ตอนล่าง, 2563) หน้า 14–28 https://www.doa.go.th/share/attachment.php?aid=2973
- กรมวิชาการเกษตร, การจัดการธาตุอาหารและการให้ปุ๋ยทุเรียน (บทที่ 5 ใน การผลิตทุเรียนภาคใต้ตอนล่าง, 2563) https://www.doa.go.th/share/attachment.php?aid=2975
- กรมวิชาการเกษตร สถาบันวิจัยพืชสวน, การจัดการการผลิตทุเรียนเพื่อรองรับภัยธรรมชาติ (2567) https://www.doa.go.th/hort/wp-content/uploads/2024/11/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%97%E0%B8%B8%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%A0%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B4.pdf
- กรมพัฒนาที่ดิน, รายงานการจัดการทรัพยากรดินเพื่อการปลูกพืชเศรษฐกิจหลักตามกลุ่มชุดดิน เล่มที่ 1 ดินบนพื้นที่ราบต่ำ หน้า 385 (กลุ่มชุดดินที่ 42) https://e-library.ldd.go.th/library/flip/bib404f/files/basic-html/page399.html
- กรมพัฒนาที่ดิน, การใช้เทคโนโลยีการพัฒนาที่ดินในการปลูกทุเรียนพันธุ์หมอนทองเพื่อพัฒนาเข้าสู่ระบบเกษตรอินทรีย์ ตำบลแหลมงอบ อำเภอแหลมงอบ จังหวัดตราด หน้า 23 https://e-library.ldd.go.th/library/flip/bib10148f/files/basic-html/page37.html และหน้า 26 https://e-library.ldd.go.th/library/flip/bib10148f/files/basic-html/page40.html
- พัฒนา สมนิยาม และ วิมลฉัตร สมนิยาม (2569). ผลของการคลุมดิน การใช้สารเพิ่มความชื้นพอลิเมอร์ และการพ่นดินขาวเกาลินต่อความทนแล้งของต้นกล้าทุเรียนหมอนทอง. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร 43(1): 55–69. https://doi.org/10.14456/jare-mju.2026.5
- กรมส่งเสริมการเกษตร, เทคนิคการปลูกและดูแลรักษาทุเรียน https://esc.doae.go.th/wp-content/uploads/2021/06/Durian.pdf
- ศูนย์ข่าวกรมส่งเสริมการเกษตร, เปิดเทคนิคจากกรมส่งเสริมการเกษตร “บริหารน้ำดี ช่วยชาวสวนเพิ่มผลผลิต พิชิตรายได้” (28 มี.ค. 2566) https://doaenews.doae.go.th/archives/17490
- ศูนย์ข่าวกรมส่งเสริมการเกษตร, กรมส่งเสริมการเกษตร เตือนเกษตรกรเฝ้าระวัง โรครากเน่า โคนเน่าทุเรียน (26 ก.ย. 2566) https://doaenews.doae.go.th/archives/20015
- สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดราชบุรี, วิธีปลูกทุเรียนในเข่ง (28 มิ.ย. 2567) https://www.opsmoac.go.th/ratchaburi-local_wisdom-preview-461391791887
1 comment