ปลูกทุเรียนช่วงปลายฝนได้ไหม? เตรียมน้ำ คลุมดิน พรางแสง ก่อนเข้าหน้าแล้ง

ต้นทุเรียนเล็กเพิ่งปลูกผูกหลักไว้ ล้อมด้วยตาข่ายพรางแสงสีเขียวขึงบนเสาไม้ 4 มุม คลุมฟางรอบหลุมโดยเว้นดินรอบโคนต้นไว้ มีสายน้ำหยดพาดผ่าน และมีบ่อน้ำอยู่ด้านหลังแปลง

ปรับปรุงเนื้อหา 13 พฤศจิกายน 2569

ต้นทุเรียนที่ได้มาตอนฝนใกล้หมด มักทำให้ลังเลว่าจะลงดินเลยหรือเก็บไว้รอฝนปีหน้า ปลายฝนไม่ได้ถูกแนะนำเป็นฤดูปลูกโดยตรง แต่ฤดูปลูกที่แนะนำทั้งหมดผูกไว้กับเรื่องเดียว คือรดน้ำได้สม่ำเสมอหลังปลูกหรือเปล่า1,2 สรุปง่ายๆ คือปลูกตอนนี้ได้ก็ต่อเมื่อน้ำพร้อมจนถึงฝนรอบหน้า ถ้ายังไม่พร้อมก็รอต้นฤดูฝน

ปลูกทุเรียนเดือนไหนดี

ถ้าจัดระบบให้น้ำได้มีประสิทธิภาพ ดูแลให้น้ำต้นได้สม่ำเสมอช่วงหลังปลูก ควรปลูกตั้งแต่เดือนมีนาคม–เมษายน แต่ถ้าจัดระบบน้ำไม่ทันหรือยังดูแลเรื่องน้ำไม่ได้ ควรปลูกต้นฤดูฝน1

บางแหล่งวางเงื่อนไขไว้แบบเดียวกัน ต่างกันแค่ระบุช่วงว่า “ตั้งแต่ปลายเดือนเมษายน”2 เลยพอสรุปรวมได้ว่า ถ้าน้ำพร้อม ช่วงปลูกที่แนะนำคือราวมีนาคมถึงปลายเมษายน ถ้าน้ำยังไม่พร้อมก็รอต้นฤดูฝน1,2

ปลายฝนไม่ได้อยู่ในคำแนะนำโดยตรง แต่พอเงื่อนไขทั้งหมดผูกอยู่กับการดูแลน้ำได้สม่ำเสมอหลังปลูก ก็แปลว่าปลูกปลายฝนได้ถ้าน้ำพร้อม ซึ่งก่อนจะคิดเรื่องเดือน ข้อแรกสุดคือพื้นที่ต้องมีแหล่งน้ำจืดเพียงพอตลอดทั้งปี1,2 ภาพรวมทั้งหมดดูต่อได้ที่ ฤดูปลูกและวิธีปลูกทุเรียน

ปลายฝนของแต่ละภาคไม่พร้อมกัน

ช่วงฝนลดของแต่ละพื้นที่ไม่ตรงกัน โดยเฉพาะภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยอาจยังมีฝนหนักขณะที่พื้นที่อื่นเริ่มแห้ง ให้ใช้ประวัติฝนในสวนและ ประกาศกรมอุตุนิยมวิทยาล่าสุด ประกอบการเลือกวันปลูก

ภาคตะวันออก ภาคเหนือ และอีสาน

เมื่อฝนเริ่มลด ต้นที่ลงใหม่ต้องพึ่งระบบให้น้ำมากขึ้น สำรวจปริมาณน้ำสำรองให้เพียงพอตลอดช่วงแล้ง และตรวจอุปกรณ์ว่าจ่ายน้ำถึงทุกต้นก่อนเริ่มปลูก

ภาคใต้ฝั่งตะวันออก

ถ้าพื้นที่ยังมีฝนหนัก ให้ตรวจทางระบายน้ำก่อนปลูก หลุมที่ยังมีน้ำขังไม่เหมาะกับการลงต้นใหม่ ต้องแก้ระดับจุดปลูกและทางน้ำให้พร้อมก่อน

ปลูกทุเรียนหน้าแล้งได้ไหม: เช็กก่อนว่าจะปลูกตอนนี้หรือรอ

ได้ ถ้าข้อแรกในเช็กลิสต์ด้านล่างผ่าน แต่ถ้าข้อแรกยังไม่ผ่าน ทางที่แนะนำคือรอปลูกต้นฤดูฝน1 ข้อที่เหลือเป็นของที่ต้องพร้อมก่อนวันปลูก ไม่ใช่ค่อยหามาเติมทีหลัง

ในเช็กลิสต์ไม่มีตัวเลขปริมาณน้ำต่อต้น เพราะตัวเลขที่มีอยู่เป็นของต้นที่ให้ผลแล้ว เอามาใช้กับต้นปลูกใหม่ไม่ได้ หลักสำหรับต้นเล็กคือรดให้ดินชื้นอยู่เสมอ

วันปลูกและช่วงแรกหลังปลูก

งานวันปลูกมีไม่กี่อย่าง แต่ต้องทำให้ครบในวันเดียว หลังวางต้นลงหลุมแล้วให้

  1. กดดินรอบโคนให้แน่น
  2. คลุมโคนเพื่อเก็บความชื้น
  3. รดน้ำให้ชุ่ม
  4. ปักไม้หลักแล้วผูกเชือกกันลมโยก
  5. ทำร่มเงาให้ทันที

และอย่ากลบดินสูงจนถึงรอยเสียบยอดหรือรอยทาบ1 ขั้นตอนเต็มตั้งแต่ขุดหลุมจนวางต้นอยู่ใน ขั้นตอนปลูกทุเรียนทีละขั้น

หลังปลูกแล้วให้เดินดูหลุมบ่อยๆ ถ้าดินยุบตัวเป็นแอ่งจนมีน้ำขังต้องพูนดินเพิ่ม แต่ถ้าฝนทิ้งช่วงก็ต้องรดน้ำให้ดินมีความชื้นอยู่เสมอ1 ซึ่งตรงนั้นแหละที่ปลายฝนต่างจากช่วงอื่น เพราะฝนที่ตกห่างๆ ทำให้เจอได้ทั้งสองแบบในเดือนเดียวกัน ต้นเดือนหลุมยังแฉะ พอปลายเดือนดินกลับแห้ง

ให้น้ำต้นปลูกใหม่จนผ่านหน้าแล้ง

ต้นที่ปลูกปลายฝนต้องได้น้ำต่อเนื่องยาวไปจนพ้นแล้ง หลักการให้น้ำไม่ได้หยุดอยู่ที่ช่วงหลังปลูก แต่ให้รดน้ำสม่ำเสมอต่อไปในปีต่อๆ ไปด้วย2 สำหรับต้นปลายฝน ก็แปลว่าการรดตอนฝนทิ้งช่วงจะต่อยาวกลายเป็นการรดตลอดหน้าแล้ง

คำว่าฝนทิ้งช่วง หมายถึงช่วงฤดูฝนที่ฝนตกไม่ถึง 1 มิลลิเมตรติดต่อกันเกิน 15 วัน4 ปลายฝนเข้าเงื่อนไขนี้ได้ง่าย เห็นฟ้าครึ้มหรือมีฝนปรอยๆ บ้าง ก็อย่าเพิ่งนับว่าต้นเล็กได้น้ำพอแล้ว

มีงานทดลองที่ช่วยให้เห็นภาพว่าต้นกล้าทนขาดน้ำได้แค่ไหน โดยใช้ต้นกล้าหมอนทองอายุ 1 ปีปลูกในกระถางดินเผา พอหยุดให้น้ำ ใบเริ่มเป็นลอนในวันที่ 4 เริ่มม้วนในวันที่ 7 ม้วนรุนแรงที่สุดวันที่ 10 และหลุดร่วงในวันที่ 13 ข้อแนะนำจากการทดลองจึงเป็นไม่ให้ต้นกล้าขาดน้ำเกิน 7 วัน และให้น้ำทันทีเมื่อใบเริ่มม้วน5

ผลทดลองในกระถางเป็นข้อเตือนให้ติดตามต้นเล็กใกล้ชิด ไม่ใช่ระยะเวลาที่รอได้อย่างปลอดภัย หากใบเริ่มลู่หรือม้วน ให้ตรวจความชื้นทั้งตุ้มดินและดินรอบต้นก่อน ถ้าแห้งจึงให้น้ำ แต่ถ้าดินแฉะให้ประเมินการระบายน้ำและราก ไม่เพิ่มน้ำจากอาการใบเพียงอย่างเดียว

คลุมโคนทุเรียนใช้อะไร

ช่วงฤดูแล้งใช้วัสดุคลุมดินอย่างฟางข้าวหรือหญ้าแห้งเพื่อรักษาความชื้นในดิน1 ใบไม้หรือหญ้าแห้งที่คลุมไว้จะค่อยๆ ผุเป็นอินทรียวัตถุ ช่วยให้ดินร่วน อุ้มน้ำได้ดีขึ้น และลดการระเหยของน้ำ4

วิธีคลุมสำคัญพอๆ กับวัสดุ หลักมีอยู่ 3 ข้อ

ฟังดูเหมือนขัดกับขั้นตอนวันปลูกที่ให้คลุมโคน1,2 แต่สองเรื่องนี้ไปด้วยกันได้ วันปลูกคลุมเพื่อเก็บความชื้นให้ต้นที่เพิ่งลงดิน ส่วนหลักเว้นโคนมีไว้กันโคนอับชื้น สรุปง่ายๆ คือคลุมรอบหลุมออกไปถึงแนวทรงพุ่ม แต่เว้นช่วงที่ชิดลำต้นไว้ให้โปร่ง

วิธีคลุมโคนทุเรียน คลุมฟางข้าวหรือหญ้าแห้งเป็นวงรอบต้นทุเรียนเล็ก เว้นดินช่วงชิดโคนให้โปร่ง และคลุมออกไปถึงแนวทรงพุ่ม

งานทดลองในกระถางชุดเดียวกับหัวข้อก่อนหน้าก็พบว่า การคลุมดินรักษาความชื้นในดินได้ดีกว่าไม่คลุมอย่างชัดเจนในวันที่ 7, 10 และ 13 หลังขาดน้ำ5

ถ้าโคนต้นเริ่มมีอาการผิดปกติช่วงฝนท้ายฤดู อ่านต่อได้ที่ ทุเรียนรากเน่าโคนเน่าช่วงปลายฝน

ทุเรียนปลูกใหม่ต้องพรางแสงกี่เปอร์เซ็นต์ เอาออกเมื่อไร

ตัวเลขที่มีอยู่ผูกกับการปลูกไม้โตเร็วระหว่างแถว เช่น กล้วย ทองหลาง ให้ทรงพุ่มพรางแสงทุเรียนได้ประมาณ 30–40% และให้ปลดวัสดุพรางแสงออกเมื่อต้นตั้งตัวดีแล้ว2 ไม่มีการกำหนดเป็นจำนวนวันหรือเดือน จังหวะปลดจึงต้องดูจากตัวต้นเป็นหลัก

ที่ต้องพรางก็เพราะแดดจัดช่วงฤดูแล้งทำให้ทุเรียนใบไหม้ได้1 การพรางแสงช่วยลดอาการใบไหม้และลดการสูญเสียความชื้นของต้นกล้า6 ช่วงแล้งต้นเล็กจึงควรได้ทั้งวัสดุคลุมดินและวัสดุพรางแสงไปพร้อมกัน4 ทุเรียนชอบอากาศร้อนชื้น ราว 25–30 °C ความชื้นสัมพัทธ์ราว 75–85% พื้นที่แห้งแล้ง แดดจัด ลมแรง มักเจอปัญหาใบไหม้หรือใบร่วง2

วิธีทำร่มเงาที่ใช้กันได้มี 3 แบบ

การพรางแสงทุเรียนปลูกใหม่ 2 แบบ ซ้ายเป็นตาข่ายเย็บเป็นถุงเปิดหัวท้ายครอบเสาไม้ 4 มุม ขวาเป็นกระโจมทางมะพร้าวพิงกันคลุมต้นทุเรียนเล็ก

ตัวเลข 30–40% เป็นร่มเงาจากไม้ที่ปลูกแซม ไม่ใช่ค่าสำหรับเลือกตาข่าย ซึ่งยังไม่มีตัวเลขระบุไว้

สวนทุเรียนต้นเล็กปลูกเป็นแถว มีต้นกล้วยปลูกแทรกระหว่างแถวช่วยให้ร่มเงาในวันแดดจัดช่วงหน้าแล้ง

ถ้ายังไม่พร้อมเรื่องน้ำ: ใช้ช่วงรอเตรียมน้ำและดิน

รอไม่ได้แปลว่าเสียเวลา ถ้าน้ำยังไม่พร้อม ทางเลือกที่แนะนำคือปลูกต้นฤดูฝน1 และช่วงก่อนถึงตอนนั้นก็เป็นจังหวะเตรียมแหล่งน้ำกับวางระบบน้ำให้เสร็จ4 เรื่องวางผังแปลงกับระบบน้ำดูต่อได้ที่ การจัดสวนทุเรียน

เตรียมดินให้ร่วนและอุ้มน้ำ

ดินที่อุ้มน้ำได้ดีช่วยให้ความชื้นอยู่ในเขตรากได้นานขึ้น ให้ใส่ปุ๋ยคอกหรือสารกรดฮิวมิกเพื่อให้ดินอุ้มน้ำได้มากขึ้น ส่วนดินเนื้อหยาบอุ้มน้ำได้ไม่ดี จึงต้องให้น้ำบ่อยกว่า4 ขั้นตอนเตรียมหลุมแบบเต็มอยู่ในคู่มือปลูกทุเรียนที่ลิงก์ไว้ด้านบน

ขั้นต่อไป

ถ้าน้ำพร้อม ก็ไล่เช็กลิสต์แล้วลงมือได้เลย ถ้ายังไม่พร้อม ก็ใช้ช่วงนี้เตรียมน้ำกับดินไว้รอต้นฤดูฝน ภาพรวมตั้งแต่เตรียมดินจนดูแลต้นหลังปลูกอยู่ใน ฤดูปลูกและวิธีปลูกทุเรียน และเรื่องอื่นๆ อ่านต่อได้ที่ สาระเรื่องทุเรียน

ปลูกตามน้ำ ไม่ใช่ตามปฏิทิน

มีคำถามเรื่องดินก่อนปลูก ทักไลน์ ติดต่อทีม Pluto หรือโทร 061-447-4464

คำถามที่พบบ่อย

ปลูกทุเรียนหน้าฝนดีไหม?

ต้นฤดูฝนเป็นช่วงที่แนะนำสำหรับสวนที่ยังไม่มีระบบน้ำ แต่ถ้ามีฝนตกหนักหลังปลูกต้องทำทางระบายน้ำ1 พื้นที่ฝนตกชุกและระบายน้ำไม่ดี การปลูกแบบนั่งแท่นหรือยกโคกช่วยให้น้ำไม่ท่วมขังโคนต้น แต่ต้องวางระบบน้ำให้ดีก่อนปลูก2

ใช้ระบบน้ำหยดกับสวนทุเรียนได้ไหม?

น้ำหยดอาจไม่เหมาะกับไม้ผลอย่างทุเรียนมากนัก เพราะทุเรียนต้องการพื้นที่วงเปียกมากกว่า 60% ในเขตราก ระบบที่แนะนำคือมินิสปริงเกลอร์ที่ใช้หัวจ่ายน้ำอัตราต่ำ4

ใช้ยาฆ่าหญ้ารอบต้นทุเรียนที่เพิ่งปลูกได้ไหม?

ควรเลี่ยง ช่วงที่ต้นยังเล็กให้ควบคุมวัชพืชด้วยแรงงาน ขุด ถาก ถอน ตัด เพราะละอองสารเคมีอาจทำลายต้นทุเรียน1

แกะพลาสติกที่พันรอยเสียบยอดออกเมื่อไร?

ประมาณ 1–2 เดือนหลังปลูก2

ต้นที่ปลูกแล้วตายต้องทำอย่างไร?

ตรวจสาเหตุต้นเดิมตายก่อน โดยเฉพาะโรคในดินและน้ำขัง แก้จุดปลูกและใช้ต้นพันธุ์แข็งแรงก่อนปลูกซ่อม เพื่อไม่ให้ต้นใหม่เจอปัญหาเดิม

แหล่งอ้างอิง

(เข้าถึงทุกแหล่งเมื่อ 31 ต.ค. 2569)

  1. กรมส่งเสริมการเกษตร, คำแนะนำที่ 17 การปลูกทุเรียน (เผยแพร่ทางอิเล็กทรอนิกส์โดยสำนักส่งเสริมและฝึกอบรม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์) สำเนา Internet Archive https://web.archive.org/web/20240228160225/http://eto.ku.ac.th/neweto/e-book/plant/tree_fruit/fruit9.pdf
  2. กรมวิชาการเกษตร, การปลูกทุเรียน (2563) หน้า 14–18 https://www.doa.go.th/share/attachment.php?aid=2973
  3. กรมอุตุนิยมวิทยา, ประกาศกรมอุตุนิยมวิทยา เรื่อง การเริ่มต้นฤดูฝนของประเทศไทย พ.ศ. 2569 (14 พ.ค. 2569) https://ubonmet.tmd.go.th/files/News/Advisory/Rain_advisory.pdf
  4. กรมวิชาการเกษตร สถาบันวิจัยพืชสวน, การจัดการการผลิตทุเรียนเพื่อรองรับภัยธรรมชาติ (2567) https://www.doa.go.th/hort/wp-content/uploads/2024/11/%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%97%E0%B8%B8%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%A0%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%98%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B4.pdf
  5. วิมลฉัตร สมนิยาม และ พัฒนา สมนิยาม (2569). ผลของการคลุมดิน การใช้สารเพิ่มความชื้นพอลิเมอร์ และการพ่นดินขาวเกาลิน ต่อความทนแล้งของต้นกล้าทุเรียนหมอนทอง. วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร 43(1): 55–69. https://doi.org/10.14456/jare-mju.2026.5
  6. ไทยรัฐออนไลน์, 10 วิธีปลูกทุเรียนแบบง่ายๆ (7 มิ.ย. 2566) https://www.thairath.co.th/lifestyle/home/garden/2700043

Leave a comment

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *