ปรับปรุงเนื้อหา 13 พฤศจิกายน 2569
ทุเรียนใบเหลืองอาจเกี่ยวกับน้ำ ราก สภาพดิน ธาตุอาหาร หรืออายุใบ เริ่มจากดูว่าเหลืองที่ใบอ่อนหรือใบแก่ เป็นบางกิ่งหรือทั้งต้น แล้วตรวจความชื้น ทางระบายน้ำ และประวัติการดูแล สีใบเพียงอย่างเดียวยังใช้ยืนยันโรคหรือธาตุที่ขาดไม่ได้ จึงควรแยกสาเหตุก่อนเพิ่มปุ๋ยหรือเลือกสารป้องกันกำจัดโรคพืช
เดินสวนตอนเช้าแล้วเห็นทุเรียนบางต้นใบเริ่มซีด บางต้นเหลืองแค่กิ่งเดียว บางต้นเหลืองทั่วทั้งพุ่มหลังฝนตกติดกันหลายวัน หลายสวนเห็นแบบนี้ก็รีบหว่านปุ๋ยเพราะคิดว่าต้นหิว แต่ถ้ารากเสียอยู่ ใส่อะไรลงไปต้นก็กินไม่ได้
ใบเหลืองบอกอะไร
ใบเหลืองเป็นอาการ ไม่ใช่ชื่อโรค สีเขียวของใบลดลงได้จากหลายทาง แต่หลายแบบมีจุดร่วมกันคือรากดูดน้ำและธาตุอาหารขึ้นไปเลี้ยงใบได้น้อยลง ไม่ว่าเพราะรากเสียจากโรค ดินขาดอากาศตอนน้ำขัง หรือดินแห้งนานเกินไป ซึ่งแต่ละแบบแก้คนละทาง ถ้ายังไม่ได้ปูพื้นเรื่องการปลูก ลองอ่าน ปลูกและดูแลทุเรียนปีแรก ประกอบ
ดู 3 จุดนี้ก่อน: ใบไหน เหลืองแบบไหน บางกิ่งหรือทั้งต้น
ก่อนจะตัดสินว่าต้นเป็นอะไร ลองยืนดูต้นให้ครบสามเรื่อง คือใบที่เหลืองเป็นใบอ่อนหรือใบแก่ เหลืองทั้งแผ่นหรือเส้นใบยังเขียว และเหลืองแค่บางกิ่งหรือทั้งต้น แล้วเทียบกับลักษณะที่เอกสารของกรมวิชาการเกษตรระบุไว้
| สิ่งที่เห็น | สาเหตุที่เอกสารระบุ | แหล่ง |
|---|---|---|
| เหลืองเฉพาะบางกิ่ง ส่วนที่เหลือค่อนข้างสมบูรณ์ ใบสลดและตกช่วงสายหรือบ่าย | อาการของโรครากเน่าโคนเน่า | [1] |
| เหลืองเฉพาะใบอ่อน ใบเล็กกว่าปกติ เหลืองซีดทั้งแผ่นรวมเส้นกลางใบ | ขาดธาตุเหล็ก | [1,2] |
| ใบเพสลาดเหลืองที่แผ่นใบ แต่เส้นกลางใบยังเขียวเป็นแถบรูปใบหอก | ขาดธาตุแมกนีเซียม | [1,2] |
| เหลืองทั้งต้น ใบด้านไม่เป็นมัน อาจขาดน้ำร่วมด้วย | น้ำขังโคน ถมดินโคนหนา ระบายน้ำไม่ดี มักพบรากเสียจากโรครากเน่าโคนเน่า | [1] |
| ใบแก่ช่วงโคนกิ่งเหลืองในวันต่อๆ มาหลังน้ำท่วมขัง | รากขาดออกซิเจน | [1] |
| ใบไหม้จากปลายใบและขอบใบเข้ากลางใบ ใบเล็กลง | หนึ่งในสาเหตุคือน้ำหรือดินเค็ม | [1] |
การแบ่งแบบนี้มาจากหัวข้อฟื้นฟูสวนที่เสียหายจากโรครากเน่าโคนเน่า ซึ่งเขียนสำหรับต้นที่ให้ผลแล้ว จึงใช้เป็นแนวดูได้ แต่ไม่ใช่สูตรตายตัวกับทุกต้นทุกวัย และในต้นเดียวก็อาจเจออาการขาดเหล็กกับขาดแมกนีเซียมปนกันได้1,2

เหลืองบางกิ่ง หรือใบซีดแล้วเหลืองร่วง: เปิดดูรากและโคนต้น
ถ้าเหลืองแค่บางกิ่งแล้วใบสลดตอนสาย อย่าเพิ่งมองแค่ที่ยอด เพราะต้นเหตุมักอยู่ข้างล่าง กรมส่งเสริมการเกษตรอธิบายอาการของโรครากเน่าโคนเน่าว่า เริ่มแรกจะเห็นใบที่ปลายกิ่งสีซีด ไม่เป็นมันเงา เหี่ยวลู่ลง ต่อมาใบจะเหลืองและหลุดร่วง พอขุดดูรากจะเจอรากฝอยเปลือกล่อน เปื่อยยุ่ยเป็นสีน้ำตาล3
ก่อนจะพ่นอะไร ลองเช็ก 3 อย่างนี้
- เขี่ยดินที่โคนดูรากฝอย ถ้าเปลือกรากล่อน ยุ่ย สีน้ำตาล ก็แปลว่าปัญหาเริ่มจากราก3
- ดูเปลือกโคนต้นและกิ่ง ระยะแรกจะเห็นคล้ายคราบน้ำบนผิวเปลือก ถากดูจะเจอเนื้อเยื่อเปลือกและเนื้อไม้เป็นแผลสีน้ำตาล3 ผิวส่วนที่เป็นโรคมักสีเข้มกว่าปกติ มีคราบน้ำเป็นวงหรือเป็นทางไหลลง ช่วงเช้าอาจเห็นหยดน้ำสีน้ำตาลปนแดงปูดออกจากแผล1
- ดูว่าหลังฝนมีน้ำขังรอบโคนนานแค่ไหน เพราะแปลงที่ดีควรระบายน้ำได้ ไม่มีน้ำท่วมขัง และควรเลี่ยงการทำให้รากหรือลำต้นเป็นแผล ซึ่งเป็นช่องทางให้เชื้อเข้า3
ถ้าเจออาการแบบนี้ ให้ไปดูขั้นตอนจัดการที่หน้า โรครากเน่าโคนเน่า ก่อนทำอย่างอื่น เพราะต้นที่รากเสีย ต่อให้ใส่ธาตุอาหารเพิ่มก็ดึงขึ้นไปใช้ไม่ได้
เหลืองทั้งต้นหลังฝนหรือน้ำขัง: ปัญหาอยู่ที่ดินขาดอากาศ
พอน้ำท่วมขัง รากจะขาดออกซิเจน ดูดน้ำและแร่ธาตุขึ้นไปเลี้ยงลำต้นไม่ได้ อาการใบเหลืองเลยไม่ได้โผล่ทันที แต่จะเห็นในวันต่อๆ มา มักเริ่มที่ใบแก่ทางโคนกิ่ง ส่วนต้นที่ถูกขังต่อเนื่องอาจซีดเหลืองทั่วทั้งต้นและใบลู่ห้อยลง ตามที่กรมวิชาการเกษตรอธิบายไว้1
ที่น่ากลัวคือใบที่ยังเต็มต้นไม่ได้แปลว่ารากปลอดภัย กรมพัฒนาที่ดินอธิบายว่าในสภาพน้ำขัง รากขาดออกซิเจนและเกิดสารที่เป็นพิษ ไม้ผลจะใบเหลืองและทิ้งใบ แต่ไม้ผลบางชนิดก็ไม่ทิ้งใบ ยืนต้นตายทั้งที่ใบยังเต็มต้น4
แบบเหลืองทั้งต้นมักพบในต้นที่มีน้ำขังโคน หรือถมดินตรงโคนไว้ค่อนข้างหนาแล้วระบายน้ำไม่ดี และอาการจะหนักขึ้นหลังไว้ผลมาก1 สิ่งที่ต้องดูจึงเป็นทางน้ำออกจากโคน กับดินที่พูนทับโคนไว้ ส่วนช่วงที่ดินยังแฉะ ยังไม่ต้องใส่อะไรลงดินเพิ่ม เปิดทางให้น้ำออกก่อน
เหลืองเฉพาะใบอ่อน หรือใบล่างเหลือง: ดูเรื่องธาตุอาหาร
ใบอ่อนหรือใบเพสลาดเหลือง
ถ้ายอดอ่อนเหลืองซีดทั้งแผ่น หรือใบเพสลาดเหลืองแต่เส้นกลางใบยังเขียว อาการแบบนี้กรมวิชาการเกษตรบอกว่าพบมากในทุเรียนที่ปลูกในดินร่วนปนทรายหรือดินทรายที่มีแมกนีเซียมและเหล็กค่อนข้างต่ำ2
ที่เป็นแบบนี้ส่วนใหญ่ก็เพราะการจัดการ คือใช้ปุ๋ยไนโตรเจน เช่น ยูเรีย เร่งแตกกิ่งก้าน โดยไม่ใส่ปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยที่มีธาตุรองธาตุเสริมร่วมด้วย ไนโตรเจนที่มากเกินไปทำให้ต้นดูดแมกนีเซียมได้น้อยลง และพอขาดแมกนีเซียม ธาตุเหล็กก็เป็นประโยชน์กับต้นน้อยลงไปด้วย2
การกลับมาเขียวของใบขึ้นกับสาเหตุและระดับความเสียหาย ไม่ควรรอให้หายเองโดยไม่ติดตามอาการ หากสงสัยขาดธาตุอาหาร ให้ตรวจดินและพิจารณาวิเคราะห์ใบก่อนเลือกชนิดและปริมาณปุ๋ย พร้อมแก้ปัญหารากหรือน้ำขังที่พบร่วมกัน
ใบล่างหรือใบแก่เหลือง
ไนโตรเจนเคลื่อนย้ายในต้นได้ง่าย พอขาด ต้นจะย้ายไนโตรเจนจากใบล่างขึ้นไปเลี้ยงยอด อาการใบเหลืองเพราะขาดไนโตรเจนเลยเห็นที่ใบล่างๆ ก่อน2 แต่ใบแก่เหลืองก็เกิดจากน้ำขังได้เหมือนกัน จึงต้องดูดินกับรากประกอบด้วย ไม่สรุปว่าขาดไนโตรเจนจากสีใบอย่างเดียว พื้นฐานเรื่องธาตุแต่ละตัวอ่านเพิ่มได้ที่ ความรู้ธาตุอาหารพืช
ดินแห้งนาน หรือน้ำที่รดเค็ม
ขาดน้ำ
น้ำขังทำให้ใบเหลืองได้ฉันใด ดินแห้งนานก็ทำให้เหลืองได้เหมือนกัน กรมวิชาการเกษตรอธิบายว่าเมื่อขาดน้ำอย่างรุนแรง ไนโตรเจนและฟอสฟอรัสจะเคลื่อนออกจากใบ ใบเลยเหลือง และขาดธาตุสำคัญอื่นตามไปด้วย1 ถ้าดินแห้งแตกระแหงนานในช่วงที่ไม่มีฝน ก็ต้องนับเรื่องนี้เป็นหนึ่งในสาเหตุ
น้ำเค็ม
ความเค็มอาจทำให้รากดูดน้ำได้ยากและเกิดอาการไหม้ที่ปลายหรือขอบใบ ความเสี่ยงพบได้ทั้งจากน้ำทะเลหนุน น้ำที่ใช้รด และเกลือสะสมจากการจัดการปุ๋ย จึงควรตรวจค่าการนำไฟฟ้าของน้ำและดินเมื่อสงสัย แทนการตัดสินจากสีใบอย่างเดียว
ทุเรียนปลูกใหม่ใบเหลือง: เช็กหลุม ดินที่โคน และปุ๋ยคอก
ต้นเล็กที่เพิ่งลงหลุมแล้วใบเหลือง มักมีต้นเหตุอยู่ใกล้ๆ โคนนั่นเอง ลองไล่ดูทีละข้อ
- มูลสัตว์สด รายงานแปลงทุเรียนหมอนทองที่ตราดของกรมพัฒนาที่ดินบอกว่า การใส่ปุ๋ยคอกสดลงดินทำให้เกิดความร้อนจากการย่อยสลาย และดึงไนโตรเจนจากดินไปใช้ ดินตรงนั้นเลยขาดไนโตรเจน ต้นชะงักการเจริญเติบโตและแสดงอาการใบเหลือง จึงควรหมักก่อนใช้5
- หลุมที่น้ำขัง หลักเดียวกับต้นใหญ่ รากที่ขาดอากาศดูดน้ำและธาตุอาหารไม่ได้1 ต้นเล็กรากน้อยกว่า เลยเห็นอาการเร็วกว่า
- ดินพูนทับโคน การถมดินตรงโคนค่อนข้างหนาเป็นสภาพหนึ่งที่พบคู่กับใบเหลืองทั้งต้น1 ต้นปลูกใหม่จึงไม่ควรปลูกลึกหรือพูนดินกลบโคน วิธีวางระดับต้นดูได้ใน คู่มือปลูกทุเรียน
ถ้าเหลืองแล้วใบร่วง ซีด ไม่เป็นมัน ให้ย้อนกลับไปเปิดดูรากตามหัวข้อรากและโคนต้นด้านบน3

คำถามที่พบบ่อย
ทุเรียนใบเหลืองต้องใส่ปุ๋ยเลยไหม?
ยังไม่ควร ถ้าเหลืองเพราะรากเสียหรือน้ำขัง รากก็ดูดธาตุอาหารได้น้อยอยู่แล้ว เอกสารของกรมวิชาการเกษตรให้จัดการโรครากเน่าโคนเน่าและระบบรากก่อนการจัดการอื่น1 ส่วนแบบขาดเหล็กหรือแมกนีเซียม แนวทางคือใส่ปุ๋ยอินทรีย์ควบคู่กับปุ๋ยเคมี2
ใบเหลืองจะกลับมาเขียวไหม?
ขึ้นกับสาเหตุ ใบที่เสียหายมากอาจไม่กลับมาเหมือนเดิม ให้ติดตามใบชุดใหม่และสภาพรากหลังแก้ปัญหา หากยังเหลืองเพิ่มหรือทรุดเร็ว ควรให้เจ้าหน้าที่ช่วยตรวจ
ทำไมหน้าฝนทุเรียนใบเหลืองร่วงบ่อย?
ช่วงฝนมีทั้งน้ำขังที่ทำให้รากขาดออกซิเจน1 และเป็นช่วงที่กรมส่งเสริมการเกษตรออกเตือนให้เฝ้าระวังโรครากเน่าโคนเน่า3 จึงควรดูทางระบายน้ำกับรากก่อน
ใบเหลืองกับใบไหม้ต่างกันยังไง?
ใบเหลืองคือสีเขียวลดลง ส่วนใบไหม้มีเนื้อใบแห้งตาย อาการอาจเกิดร่วมกันและมีหลายสาเหตุ เช่น น้ำไม่สมดุล ความเค็ม ปุ๋ยเข้มข้น หรือรากเสีย ควรใช้ตำแหน่งใบและสภาพแวดล้อมประกอบการตรวจ
ดูก่อนแก้ เพราะปุ๋ยช่วยต้นที่รากเสียไม่ได้
แหล่งอ้างอิง
(เข้าถึงทุกแหล่งเมื่อ 5 พ.ย. 2569)
- กรมวิชาการเกษตร สถาบันวิจัยพืชสวน, การจัดการการผลิตทุเรียนเพื่อรองรับภัยธรรมชาติ (ต.ค. 2567) หน้า 7, 19, 21, 28–29, 63–64 doa.go.th (PDF)
- กรมวิชาการเกษตร, การจัดการธาตุอาหารและการให้ปุ๋ยทุเรียน (บทที่ 5 ใน การผลิตทุเรียนภาคใต้ตอนล่าง, ก.ย. 2563) หน้า 31, 45 doa.go.th (PDF)
- ศูนย์ข่าวกรมส่งเสริมการเกษตร, กรมส่งเสริมการเกษตร เตือนเกษตรกรเฝ้าระวัง โรครากเน่า โคนเน่าทุเรียน (26 ก.ย. 2566) doaenews.doae.go.th
- กรมพัฒนาที่ดิน, แผ่นพับการจัดการดินไม้ผลหลังน้ำท่วม ldd.go.th (PDF)
- กรมพัฒนาที่ดิน, การใช้เทคโนโลยีการพัฒนาที่ดินในการปลูกทุเรียนพันธุ์หมอนทองเพื่อพัฒนาเข้าสู่ระบบเกษตรอินทรีย์ ต.แหลมงอบ อ.แหลมงอบ จ.ตราด หน้า 26 e-library.ldd.go.th